احتمالا این روزها واژه هوش مصنوعی یا Artificial intelligence را زیاد شنیده‌اید، واژه‌ای که به اختصار AI خطاب می‌شود و در زمره مهم‌ترین مفاهیم فناوری روز دنیا به حساب می‌آید.

هوش مصنوعی چیست و چه کاربردهایی دارد؟

خیلی از افراد هنوز هم با شنیدن واژه هوش مصنوعی به ربات ها فکر می کنند و تصور می کنند که منظور از هوش مصنوعی همان ربات های بی احساسی هستند که برای انجام راحت تر کارها طراحی شده‌اند و قرار است در آینده جای انسان ها را بگیرند. هوش مصنوعی در واقع تکنولوژی است که به نحوی قابلیت تفکر دارد. البته این قابلیت تفکر با چیزی که ما به عنوان تفکر انسانی می‌شناسیم تا حد زیادی تفاوت دارد، اما در حقیقت سعی دارد تا از آن تقلید کند.

هوش مصنوعی شاخه‌ای وسیع از علوم کامپیوتر به حساب می‌آید که اصطلاحات بسیاری در خصوص آن در این حوزه وجود دارند. برای اینکه بتوان کامپیوترها را برای انجام آنچه در توان انسان است به کار گرفت، نیاز به مقدار داده‌های بسیار زیادی وجود دارد. مجموعه داده‌های بزرگ باعث می‌شوند تا بتوان با استفاده از الگوریتم‌های هوش مصنوعی الگوها را شناسایی کرد، پیش‌بینی انجام داد و در خصوص اقدامات مورد نیاز توصیه‌هایی را ارائه داد.

هوش مصنوعی از کجا شکل گرفت؟

تاریخچه هوش مصنوعی به سال های جنگ جهانی دوم بر می‌گردد. زمانی که نیروهای آلمانی برای رمز نگاری و ارسال ایمن پیام ها از ماشین enigma استفاده می کردند و دانشمند انگلیسی، آلن تورینگ در تلاش برای شکست این کدها برآمد. تورینگ به همراه تیمش ماشین bombe را ساختند که enigma را رمز گشایی می کرد. هر دو ماشین enigma و bombe پایه های یادگیری ماشینی (machine learning) هستند که یکی از شاخه های هوش مصنوعی یا همان Artificial intelligence می‌باشد. تورینگ ماشینی را هوشمند می‌دانست که بدون اینکه به انسان حس صحبت با ماشین را بدهد، با او ارتباط برقرار کند و این مسئله پایه علم هوش مصنوعی است یعنی ساخت ماشینی که همانند انسان فکر، تصمیم گیری و عمل کند.

هوش مصنوعی را با این مثال بهتر درک کنید

برای مثال اگر فردی بخواهد رانندگی کند و اتومبیلی را براند، پیش از هر چیز باید موارد لازم را در مورد آن ماشین یاد بگیرد. فرد باید حتماً نحوه روشن کردن اتومبیل را بیاموزد؛ باید یاد بگیرد چگونه از دنده و پدال‌ها استفاده کند و ماشین را به جلو براند. همچنین علائم رانندگی بسیار مهم هستند و فرد باید بتواند مفهوم هرکدام از آن‌ها را درک کند و آن‌ها را در مغز خود حفظ کرده باشد. به این ترتیب در حین رانندگی فرد می‌تواند براساس آموخته‌های خود تصمیم‌گیری کند.

استفاده از هوش مصنوعی در صنایع و کسب و کارهای مختلف

کاربرد و محبوبیت هوش مصنوعی روز‌به‌روز در حال اوج گرفتن بیشتر است. کاربردهای هوش مصنوعی در طول سال‌های اخیر به‌طور قابل ملاحظه‌ای پیشرفت داشته‌اند و امروزه تقریباً در تمام بخش‌های صنایع و کسب و کارهای مختلف از AI به طور گسترده استفاده می‌شود. در این بخش به شرح کاربردهای هوش مصنوعی در دنیای واقعی پرداخته شده است. هر یک از حوزه‌ها و صنایع مختلفی که هوش مصنوعی در آن‌ها کاربرد دارد در ادامه فهرست شده‌اند:

• پزشکی
• تجارت الکترونیک
• آموزش
• سبک زندگی
• حمل و نقل
• رباتیک
• منابع انسانی
• کشاورزی
• بازی‌های کامپیوتری
• شبکه‌های اجتماعی
• بازاریابی
• بانکداری و بازارهای مالی

چهار رویکرد متفاوت در تعریف هوش مصنوعی

انسان اندیشی: تقلید از اندیشه مبتنی بر ذهن انسان.
عقلانی فکر کردن: تقلید فکر بر اساس استدلال منطقی.
رفتار انسانی: تقلید رفتاری رفتار به گونه‌ای که رفتار انسان را تقلید کند.
منطقی عمل کردن: عمل کردن به نحوی که برای رسیدن به هدفی خاص باشد.

دو ایده اول مربوط به فرآیندهای فکری و استدلال است، در حالی که دو ایده بعدی با رفتار سروکار دارند. «نورویگ» و «راسل» در کتاب خود به‌ویژه بر عوامل منطقی که برای دستیابی به بهترین نتیجه عمل می‌کنند تمرکز دارند و  به این نکته اشاره می‌کنند که «همه مهارت‌های مورد نیاز برای آزمون تورینگ همچنین به عامل اجازه می‌دهد عقلانی عمل کند. در حالی که این تعاریف ممکن است برای افراد عادی انتزاعی به نظر برسند، اما به تمرکز این رشته به عنوان حوزه‌ای از علوم کامپیوتر کمک می‌کند.

جایگاه هوش مصنوعی در بازار کار ایران چگونه است؟

در سال‌های اخیر بازار کار هوش مصنوعی در ایران بیشتر رونق گرفته و در برخی از شرکت‌ها چند سالی است که فعالیت‌هایی مرتبط با هوش مصنوعی به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم انجام می‌شود. با توجه به اینکه هوش مصنوعی زمینه‌ای بسیار تاثیرگذار و مهم در صنایع و کسب‌ و کارهاست و آینده روشنی دارد، پیش‌بینی می‌شود بازار کار آن هم رشد وسیعی در ایران و جهان داشته باشد.

بنابراین انتظار می‌رود تقاضا برای استخدام متخصصینی که در زمینه هوش مصنوعی فعالیت می‌کنند هم با گذشت زمان افزایش یابد. در ادامه با استفاده از وب سایت‌های مطرح کاریابی در ایران برخی از موقعیت‌های شغلی حوزه هوش مصنوعی در ایران فهرست شده‌اند. سعی شده است ترتیب‌بندی این فهرست براساس میزان تقاضا و تعداد آگهی‌ها انجام شود.

• کارشناس هوش تجاری (BI)
• کارشناس هوش مصنوعی
• کارشناس تحلیل داده و هوش تجای
• پژوهشگر هوش مصنوعی
• سرپرست هوش تجاری
• برنامه نویس هوش مصنوعی
• مهندس هوش مصنوعی
• برنامه نویس پردازش تصویر و هوش مصنوعی
• تحلیل‌گر داده
• کارشناس پردازش تصویر
• کارشناس ارشد پردازش تصویر
• دانشمند داده
• کارشناس تحول دیجیتال – تخصص هوش مصنوعی
• مدرس دوره‌های هوش مصنوعی
• کارآموز رباتیک