اگر پیش از این خودروهای بدون راننده یا خودران را تنها در داستان‌های علمی-تخیلی می‌دیدیم، امروز به یاری فناوری پیشرفته و هوش مصنوعی صنعت خودروسازی در آستانه تحولی عظیم قرار گرفته و به نظر می‌رسد، مانند رؤیای دیرین پرواز که با اختراع هواپیما حقیقی شد، یکی دیگر از رؤیاهای بشر نیز با بهره‌گیری از هوش مصنوعی در خودروسازی به واقعیت بدل شده است. البته هنوز کمی زمان تا فراگیر شدن جهانی خودروهای مبتنی بر هوش مصنوعی باقی مانده و شرکت‌های قدرتمند و مشهور خودروسازی جهان همچون تسلا، بنز، بوش، تویوتا و فولکس‌واگن در راه توسعه هرچه بیشتر فناوری هوش مصنوعی در ساخت خودرو می‌کوشند.

ازآنجاکه پذیرش و پیاده‌سازی فناوری هوش مصنوعی در خودرو‌‌‌‌‌‌‌سازی در مقایسه با دیگر صنایع کندتر صورت پذیرفته است خودروسازی را در گروه پذیرندگان جدید (new adopters) هوش مصنوعی دسته‌بندی کرده‌اند. با این‌همه به‌تازگی رشد و توسعه هوش مصنوعی در خودروسازی شتاب بیشتری گرفته است.

هوش مصنو‌‌‌‌‌عی در خودروسازی

هوش مصنو‌‌‌‌‌عی در خودروسازی، به عنوان یکی از کلیدهای جدید موفقیت در این صنعت، با بهره‌گیری از داده‌ها و الگوریتم‌ها همانند انسان‌ها قدرت تفکر و تصمیم‌گیری پیدا می‌کند و همین الگوریتم‌ها به خودروی ساخته‌شده با هوش مصنوعی، توانایی عملکرد مستقل از هوش انسانی را می‌بخشد و نیز باعث تحول در فرآیندهای تحقیق، طراحی و ساخت خودروها می‌شود. سازندگان خودرو در سراسر دنیا به این نتیجه رسیده‌اند که آینده صنعت خودروسازی از آنِ‌ وسایل نقلیه هوشمند است و بدون هوش مصنوعی نمی‌توانند در بازار رقابت دوام بیاورند.

کاربردهای هوش مصنو‌‌‌‌‌عی در خودروسازی

در حال حاضر هوش مصنوعی در تمامی بخش‌های صنعت خودروسازی کاربردهایی گوناگون دارد و در مراحل مختلف از طراحی، زنجیره تأمین و تولید گرفته تا پس از تولید و حتی خدمات پس از فروش و بیمه نیز بهره‌گیری از هوش مصنوعی دیده می‌شود.

از میان زمینه‌های کاربرد بسیار هو‌‌‌‌ش مصنوعی در خودروسازی می‌توان به این موارد به صورت فهرست‌وار اشاره کرد: سامانه‌های کمک راننده و ارزیابی ریسک و تجربه‌ راننده، یادگیری و تحلیل عادت‌های رانندگی، کاهش رانندگی با حواس‌پرتی، دسترسی مشتری، ارتقا تجربه‌ مشتری و سرنشینان خودرو، دسترسی شخصی‌سازی‌شده، مسیریابی خودکار و تصمیم‌گیری خودکار برای مدیریت زنجیره تأمین، پیش‌بینی حجم بازار، پیش‌بینی و تأمین مجدد، تولید و مونتاژ خودرو، حسگرهای اطلاعات برای بهبود عملکرد خودرو، بهینه‌سازی زنجیره تولید، استفاده از ربات برای کارهای سخت و پرخطر، کنترل کیفیت، تشخیص خطاها با دقت بالا و نظارت سازنده.

راندن خودروهای بدون راننده با کمک هوش مصنوعی

تفکر پشت خودروهای بدون راننده از حوالی سال 1970مطرح شد و از این جهت میتوان گفت که این پدیده موضوع جدیدی نیست. خودروهای مجهز به هوش مصنوعی که در فیلم های سالهای گذشه به تصویر کشیده شده اند همیشه تصورات ما را درگیر خود نموده اند. اما به احتمال زیاد، کمبود آگاهی فنی و منابع از جمله موانعی بوده اند که مانع به حقیقت پیوستن این تصورات تاچند سال اخیر شده اند. به تدریج تمامی فاکتورهایی که منجر به هوش مصنوعی میشدند شکل گرفتند و در حال حاضر شاهد به حقیقت پیوستن تولید خودروهای بدون راننده هستیم.

اما دیدن هوش واقعی در این نوع ماشین ها موضوعی است که نیاز به زمان دارد. ایده ی پشت تولید این نوع ماشین ها این بوده است که خودروها بتوانند بدون راننده ی انسانی و در شرایط مختلف خود به تنهایی به رانندگی بپردازند. شاید این کار آسان به نظر برسد، اما به هیچ وجه اینگونه نیست! چرا که برای انجام این کار به محاسبات بسیار دقیقی احتیاج است.

از طریق تکنیک هایی چون تلفیق سنسورها و یادگیری عمیق، محقیقن موفق به توسعه تکنولوژی شدند که به ایجاد یک نقشه سه بعدی از تمامی اتفاقات رخ داده در اطراف خودرو کمک میکند.

برخی از شرکت های بزرگ در زمینه تکنولوژی و خودروسازی همچون گوگل و تسلا، میلیونها دلار از پول خود را صرف پژوهش در مورد خودروهای بدون راننده نموده اند تا بدین شکل به یک تکنولوژی بهتر دست پیدا کرده و خودروهای خودگردان/خودران را به یک واقعیت تجاری تبدیل کنند.

هوش مصنوعی چه تاثیری بر بازار وسایل نقلیه مستقل دارد؟

با افزایش نفوذ هوش مصنوعی، تقاضا برای وسایل نقلیه مستقل در 8 – 10 سال آینده افزایش پیدا می‌کند. طبق تخمین‌های FutureBridge، فروش وسایل نقلیه مستقل در سال 2019، 33 میلیون دستگاه بوده است و احتمالا تا سال 2030 به 80 میلیون دستگاه می‌رسد.

تقریبا 89% از وسایل نقلیه مستقل فروخته شده در سال 2019 در سطح 1 و تقریبا 11% از آن‌ها در سطح 2 بوده‌اند. در حال حاضر کاربرد یا پذیرش هوش مصنوعی در یک وسیله نقلیه مستقل در مراحل اولیه است و بیشتر در دستیار پارک و برنامه‌های رانندگی (تا حدی خودکار)، استفاده می‌شود. تعداد بسیار کمی از وسایل نقلیه (تقریبا 0.01٪) در سطح 3 هستند. با این وجود انتظار می‌رود فناوری هوش مصنوعی در صنعت خودرو در ده سال آینده به بلوغ برسد و وسایل نقلیه سطح 3 بیشترین سهم را در بازار داشته باشند. سپس به دنبال آن وسایل نقلیه سطح 2 و سطح 4/5 افزایش پیدا کنند.

AI مبنای اصلی خودروهای خودران (self-driving) و اتومبیل‌های متصل (connected) است. طبق برآورد بازار تا پایان سال 2030، حدود 85٪ از وسایل نقلیه (البته تا حدی)، اتومبیل‌های مستقل خواهند بود. البته در حال حاضر تعداد کمی از کشورها دارای زیرساخت‌های حمایتی (مانند جاده‌ها، مقررات و استانداردها) برای رانندگی خودکار هستند. بیشتر کشورهای پیشرفته (مانند ایالات متحده آمریکا، کانادا، آلمان، انگلیس، چین و ژاپن) تا سال 2025 زیرساخت‌های بهبودیافته‌ای برای وسایل نقلیه مستقل خواهند داشت. وسایل نقلیه مستقل سطح 3 تا پایان سال 2030 رایج‌تر خواهند بود و علاوه بر این، سطح 4 و 5 هم انتخاب خواهند شد.

چند سالی است که تسلا و تویوتا، دو شرکت خودروسازی مطرح و گوگل و اپل، دو غول فناوری آمریکایی، تلاش خود را برای ساخت خودروهای کاملاً مستقل آغاز کرده‌اند. شیائومی، اینتل و انویدیا نیز برای کسب موفقیت در این‌ حوزه در تلاشند.

حتی چند استارتاپ نیز شانس خود را برای ساخت چنین خودروهایی امتحان کرده‌اند. برخی از کارشناسان حوزه خودرو در مورد آینده این‌ فناوری کاملاً خوش‌بین هستند و معتقدند در آینده خودروهای خودران شخصی وارد بازار خواهند شد.

خودروهای خودران می‌توانند علاوه بر استفاده شخصی، در سیستم‌های حمل‌ونقل عمومی یا شرکت‌های فعال در حوزه اجاره و به‌اشتراک‌گذاری خودرو نیز استفاده شوند. چنین خودروهایی می‌توانند برای تحویل مرسوله‌های پستی نیز مورد استفاده قرار بگیرند؛ بنابراین با ایجاد ناوگانی از این‌ خودروها و متصل‌کردن آن‌ها به یکدیگر، می‌توان سیستم‌های حمل‌ونقل عمومی و تاکسی‌رانی، اجاره و به‌اشتراک‌گذاری خودرو و نیز تحویل مرسوله را هوشمند و مستقل یا حداقل نیمه‌مستقل کرد. درصورت تحقق این‌ هدف، چنین سیستم‌هایی کاملاً کارآمد، سریع و بدون خطا خواهند بود.

البته فناوری خودران هر روز درحال پشت‌سر‌گذاشتن آزمایش‌های مختلف است و شاید در آینده نزدیک یا حتی دور اصلاً شاهد خودروهای مستقل نباشیم؛ برخی از افراد در مورد این‌ فناوری چندان امیدوار نیستند و صرف سرمایه، فکر و زمان برای تحقق اهداف بلندپروازانه این‌ حوزه را بیهوده می‌دانند. همچنین تاکنون چندین بار شاهد تصادف خودروهای خودران بوده‌ایم.

سخن آخر

با کمک قابلیتهای هوش مصنوعی افراد میتوانند شاهد نوع جدیدی از راندن خودروها ﴿پدیده «ابرها به خودروها»﴾ باشند. توسعه دهندگان این نوع سیستم ها با کمک قدرت محاسباتی فوق العاده ی موجود خود قادر به ساخت اپلیکیشن هایی شده اند که هوش مصنوعی را به مرحله ی جدیدی از کمال رسانده اند.

استفاده از هوش مصنوعی محدود به خودروهایی که به خودی خود و در شرایط گوناگون همچون یک راننده ی واقعی میرانند نمیشود. علاوه بر این، هوش مصنوعی به ساخت خودروهای ارزانتری کمک میکند که قادر به حس کردن محیط بوده و علیرغم تمام موانعی که ممکن است در جریان رانندگی سر راه افراد قرار بگیرد قادر به راهیابی باشند.